C++'da İşleç (Operatör)

Operatörler, derleyiciye belirli matematiksel ya da mantıksal işlemleri gerçekleştirmesini söyleyen sembollerdir. C++ yerleşik operatörler bakımından zengin bir programlama dilidir.

Aritmetik Operatörler

C++ programlama dili tarafından desteklenen 7 aritmetik operatör bulunur. (Örnekte x = 10 ve y = 20 olsun)

Operatör	Açıklama	Örnek
`+`	Toplama operatörüdür.	x + y; //30 verir
`-`	Çıkarma operatörüdür.	y - x; //10 verir
`*`	Çarpma operatörüdür.	x * y; //200 verir
`/`	Bölme operatörüdür.	y / x; //2 verir
`%`	Mod (alma) operatörüdür.	y % x; //0 verir
`++`	Arttırma operatörüdür. Tamsayıyı 1 arttırır.	x++; //11 verir
`--`	Azaltma operatörüdür. Tamsayıyı 1 azaltır.	x--; //9 verir

İlişkisel Operatörler

İlişkisel operatörler koşul operatörleri olarak da bilinir. Sağına ve soluna aldığı değerlerin birbirlerine göre durumunu sorgulamakta kullanılır. Koşul gerçekleşirse true, gerçekleşmezse false olur. C++ programlama dilinde 6 koşul operatörü bulunur. (Örnekte x = 10; y= 20; olsun.)

Operatör	Açıklama	Örnek
`==`	Eşitse; iki değerin eşitliğini kontrol eder.	(x == y) //false
`!=`	Eşit değilse; iki değerin eşitliğini kontrol eder.	(x != y) //true
`>`	Büyükse; solundaki değerin sağındaki değerden büyüklüğünü kontrol eder.	(x > y) //false
`<`	Küçükse; solundaki değerin sağındaki değerden küçüklüğünü kontrol eder.	(x < y) //true
`>=`	Büyük eşitse; solundaki değerin sağındaki değerden büyük yada eşitliğini kontrol eder.	(x >= y) //false
`<=`	Küçük eşitse; solundaki değerin sağındaki değerden küçük yada eşitliğini kontrol eder.	(x <= y) //true

Mantıksal Operatörler

C++ tarafından desteklenen 3 mantıksal operatör vardır. (Örnekte x = 1; ve y = 0; olsun.)

Operatör	Açıklama	Örnek
`&&`	VE; Her iki işlenen de true ise koşul doğru olur.	(x && y) //false
`\|\|`	VEYA; İki işlenenden herhangi biri true olduğundan koşul doğru olur.	(x \|\| y) //true
`!`	DEĞİL; mantıksal durumu tersine çevirir.	!(x && y) //true

Bitsel Operatörler

Bitsel operatör, bitler üzerinde çalışır ve bit bit işlem gerçekleştirir. &, | ve ^ doğrulu tabloları aşağıdaki gibidir;

p	q	p & q	p \| q	p ^ q
0	0	0	0	0
0	1	0	1	1
1	1	1	1	0
1	0	0	1	1

Gelişmiş ve üst seviye programlama dillerinin tümünde bitsel işlemler için operatörler mevcuttur. Programlama'da Bit İşlemleri başlıklı içeriğimden daha detaylı bilgi edinebilirsiniz.

x = 60; ve y = 13; olduğunu varsayalım.
x = 0011 1100
y = 0000 1101
-----------------
x&y = 0000 1100
x|y = 0011 1101
x^y = 0011 0001
~x = 1100 0011

Operatör	Açıklama	Örnek
`&`	İkili VE operatörü; Her iki işlenen de de varsa, sonuca biraz kopyalar.	(x & y) 0000 1100 olan 12'yi verir.
`\|`	İkili VEYA operatörü; İşlenenlerden herhangi birinde varsa, biraz kopyalar.	(x \| y) 0011 1101 olan 61'i verir.
`^`	İkili XOR operatörü; Bir işlenende ayarlanmışsa, ancak ikisinde birden değilse, biti kopyalar.	(x ^ y) 0011 0001 olan 49'u verir.
`~`	Binary Ones Complement operatörü teklidir ve bitleri 'çevirme' etkisine sahiptir.	(~x) imzalı bir ikili sayı nedeniyle 2'nin tümleyen formunda 1100 0011 olan -61 verir.
`<<`	İkili sol kaydırma operatörü. Sol işlenenlerin değeri, sağ işlenen tarafından belirtilen bit sayısı kadar sola taşınır.	x << 2, 1111 0000 olan 240'ı verir.
`>>`	İkili sağ kaydırma operatörü. Sol işlenenlerin değeri, sağ işlenen tarafından belirtilen bit sayısı kadar sağa taşınır.	x >> 2, 0000 1111 olan 15'i verir.

Atama Operatörleri

Operatör	Açıklama	Örnek
`=`	Sol tarafındaki işlenene sağ tarafındaki değeri atar.	x = a+b;
`+=`	Ekle ve ata; sağ işleneni sol işlenene ekler ve sonucu sol işlenene atar.	x += a; //x=x+a;
`-=`	Çıkar ve ata; sağ işleneni sol işlenenden çıkarır ve sonucu sol işlenene atar.	x -= a; //x=x-a;
`*=`	Çarp ve ata; sağ işleneni sol işlenen ile çarpar ve sonucu sol işlenene atar.	x = a; //x=xa;
`/=`	Böl ve ata; sol işleneni sağ işlenene böler ve sonucu sol işlenene atar.	x /= a; //x=x/a;
`%=`	Mod al ve ata; sol işlenin sağ işlenenden bölümünde kalanı sol işlenene atar.	x %= a; //x=x%a;
`<<=`	Sola kaydırma ve atama operatörü.	x <<= 2; //x=x<<2;
`>>=`	Sağa kaydırma ve atama operatörü.	x >>= 2; //x=x>>2;
`&=`	Bit düzeyinde "VE" atama operatörü.	x &= 2; //x=x&2;
`^=`	Bit düzeyinde "VEYA" ve atama operatörü	x ^= 2; //x=x^2;
`\|=`	Bit düzeyinde "VEYA" dahil ve atama operatörü	x \|= 2; //x=x\|2;